Badania kontrolne także dla kobiet w ciąży

Zgłoszenie przez pracownika gotowości do pracy po zakończeniu dłuższej niż 30 dni nieobecności spowodowanej chorobą nie oznacza, że może on od razu zostać dopuszczony do pracy. Na pracodawcy spoczywa bowiem obowiązek skierowania go na badania kontrolne.

Zgodnie z art. 229 § 2 k.p. w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni spowodowanej chorobą pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Dopiero jeśli badania kontrolne potwierdzą zdolność zatrudnionego do pracy, może on zostać do niej dopuszczony. Badania takie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę. Pierwszą zatem czynnością po zgłoszeniu przez pracownika gotowości do pracy po dłuższej niż 30 dni nieobecności spowodowanej chorobą powinno być wystawienie skierowania na badanie kontrolne. Szczegółową zawartość skierowania określają regulacje rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy. Badania kontrolne przeprowadza się na koszt pracodawcy, w miarę możliwości w godzinach pracy, a za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Ponadto w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

Obowiązkowi pracodawcy skierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie odpowiada obowiązek pracownika poddania się tym badaniom. Zgodnie bowiem z art. 211 pkt 1 k.p. pracownik jest obowiązany poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich. Odmowa poddania się kontrolnym badaniom po długotrwałej chorobie uzasadnia niedopuszczenie pracownika do pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia, gdy wyłączną przyczyną tej odmowy są okoliczności leżące po stronie pracownika (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 23 września 2004 r., IPK 541/03). Nie można wykluczyć nawet możliwości wypowiedzenia umowy przez pracodawcę.

Z kolei nieskierowanie pracownika na kontrolne badania lekarskie może skutkować odpowiedzialnością po stronie pracodawcy. W grę może wchodzić art. 283 § 1 k.p., zgodnie z którym kto, będąc odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od tysiąca do 30 tys. zł. Ponadto wskazać należy, iż jako zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy można potraktować dopuszczenie pracownika do pracy bez przeprowadzenia badań kontrolnych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 18 sierpnia 2009 r., I PK 18/09).