Zgodnie z art. 29 ust. 5 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek macierzyński co do zasady przysługuje przez okres ustalony w przepisach kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Przebywanie na urlopie macierzyńskim, jakkolwiek ma na celu umożliwienie przygotowania się do porodu w ostatnim okresie ciąży, a następnie zapewnienie regeneracji sił i powrotu do normalnego stanu zdrowia oraz umożliwienie opieki nad dzieckiem, samo w sobie nie musi oznaczać całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności zawodowej. Wykonywanie w ograniczonym zakresie czynności zawodowych, przy uwzględnieniu zapewnienia prawidłowej opieki nad dzieckiem i odzyskania zdrowia, może ułatwić późniejszy powrót do pracy. Należy to odnieść również do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

Regulacje ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w sposób precyzyjny określają sytuacje, w których zasiłek macierzyński nie przysługuje. Należy do nich zaliczyć:
  • zachowanie przez pracownicę prawa do wynagrodzenia,
  • przebywanie na urlopie bezpłatnym,
  • tymczasowe aresztowanie lub odbywanie kary pozbawienia wolności (art. 31 ust. 2w zw. z art. 12 ustawy).
Ustawa przewiduje również, iż wysokość zasiłku macierzyńskiego pomniejsza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w którym pracownik łączy korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego takiego urlopu na zasadach określonych w art. 1821 kodeksu pracy (ta regulacja nabierze jednak znaczenia dopiero po 1 stycznia 2010 r., kiedy to pracownicy uzyskają prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego).

Ani kodeks pracy, ani ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nie przewidują natomiast utraty bądź obniżenia wysokości zasiłku macierzyńskiego w przypadku wykonywania umów o dzieło. Wobec tego należy stwierdzić, iż wykonywanie w trakcie urlopu macierzyńskiego prac zleconych na podstawie umowy o dzido nie pozbawia ani nie prowadzi do zmniejszenia wysokości zasiłku macierzyńskiego.