Jak UOKiK wykrywa zmowy rynkowe – publikacja ekspertki GESSEL w „Rzeczpospolitej”

W „Rzeczpospolitej” ukazał się artykuł autorstwa Elżbiety Witkowskiej-Grochowalskiej, Senior Associate w kancelarii GESSEL, poświęcony metodom wykrywania porozumień ograniczających konkurencję przez Prezesa UOKiK oraz rosnącej roli dowodów pośrednich, analiz ekonomicznych i danych cyfrowych w postępowaniach antymonopolowych.

Ekspertka zwraca uwagę, że współczesne postępowania dotyczące karteli coraz rzadziej opierają się na bezpośrednich dowodach zawarcia porozumienia:

„UOKiK nie musi dysponować dokumentem zatytułowanym »umowa kartelowa«. W praktyce organ buduje materiał dowodowy z szeregu elementów, które – analizowane łącznie – mają prowadzić do jednego wniosku: przedsiębiorcy koordynowali swoje działania rynkowe.”

Autorka podkreśla również znaczenie korespondencji elektronicznej oraz właściwego kontekstu jej oceny:

„W praktyce szczególnie istotną rolę odgrywa dziś korespondencja elektroniczna. Problem polega jednak na tym, że przedsiębiorcy bardzo rzadko formułują ustalenia wprost.”

W publikacji wskazano, że coraz większe znaczenie w postępowaniach prowadzonych przez UOKiK mają analizy ekonomiczne i dane rynkowe:

„Coraz większą rolę odgrywają tu analizy ekonomiczne i dane rynkowe. Organ bada korelację zmian cen, poziom koncentracji rynku, dynamikę marż czy przewidywalność zachowań konkurentów. W praktyce ekonomia staje się dziś językiem dowodu.”

Ekspertka zwraca jednocześnie uwagę, że możliwość korzystania z dowodów pośrednich nie zwalnia organu z obowiązku wykazania naruszenia prawa:

„Materiał dowodowy zgromadzony przez Prezesa UOKiK musi tworzyć logiczną i spójną całość, pozwalającą na odtworzenie mechanizmu porozumienia ograniczającego konkurencję.”

Publikacja wskazuje również na praktyczne znaczenie programów compliance dla przedsiębiorców:

„Dziś kluczowe staje się budowanie dowodów samodzielności decyzyjnej.”

Autorka podsumowuje, że we współczesnych postępowaniach antymonopolowych jednym z największych ryzyk dla przedsiębiorców jest brak odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej niezależność podejmowanych decyzji biznesowych:

„Paradoks współczesnych postępowań antykartelowych polega bowiem na tym, że przedsiębiorca często nie przegrywa dlatego, że organ znalazł jeden »koronny« dowód zmowy. Przegrywa dlatego, że nie potrafi przekonująco wykazać niezależności własnych działań.”

Elżbieta Witkowska-Grochowalska jest Senior Associate w kancelarii GESSEL. Specjalizuje się w prawie ochrony konkurencji i prawie konsumenckim, doradzając przedsiębiorcom w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UOKiK oraz w zakresie wdrażania rozwiązań compliance ograniczających ryzyka antymonopolowe.

Źródło: Elżbieta Witkowska-Grochowalska, „Jak UOKiK rozpracowuje kartele: od e-maili po analizę ekonomiczną”, Rzeczpospolita, 10 lipca 2026 r.