(Nie)dopuszczalność wystąpienia o zwrot kwoty podatku skutecznie wyegzekwowanego

Kanwą do napisania niniejszego artykułu jest postępowanie, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 25 października 2019 sygn. Il FSK 1040/19. W wyroku tym skład orzekający uznał, że ” jedyną prawnie dozwoloną ścieżką postępowania, nawet jeśli tak jak w niniejszej sprawie strona kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji, powinna pozostać możliwość wnoszenia o uruchomienie nadzwyczajnych trybów postępowania zmierzających do wzruszenia decyzji ostatecznych i nie wydaje się, aby stanowiło to dla podatników pułapkę, jak twierdzi Sąd pierwszej instancji.” Teza ta budzi poważne zastrzeżenia w szczególności, że może w niektórych sytuacjach prowadzić do jawnie bezprawnych działań organów podatkowych, które właśnie miały miejsce w przedmiotowej sprawie.

Uznanie, że w trybie postępowania o stwierdzenie nadpłaty nie jest możliwe dochodzenie ustalenia prawidłowości doręczenia decyzji i w związku z tym uznania, że decyzja w ogóle nie weszła do obrotu prawnego, pozbawia podatników prawa do odzyskania skutecznie wyegzekwowanych kwot należności podatkowych na podstawie decyzji wydanych w postępowaniach, które rodzą uzasadnione przypuszczenia co do ich prawidłowości. Problem jest o tyle ważki, że wśród dostępnych nadzwyczajnych trybów postępowania wzruszenia decyzji, które zostały wydane bez udziału strony (co w sposób oczywisty uniemożliwiło stronie jakąkolwiek obronę), żadne nie mogło prowadzić do odzyskania przez podatniczkę skutecznie wyegzekwowanego podatku.

Stan faktyczny sprawy, w której zapadło omawiane orzeczenie był następujący. Podatniczka, będącą już od kilku lat emerytką, dowiedziała się o przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu podatkowym, zakończonym wydaniem decyzji wymiarowej oraz skutecznym postępowaniu egzekucyjnym w dniu 26 listopada 2015 r., od urzędnika banku, który poinformował ją o stanie jej konta, które w wyniku egzekucji dokonanej przez organ podatkowy było znacznie uszczuplone. (…)

Pełna treść artykułu dostępna jest w trzecim numerze kwartalnika Podatki (lipiec-wrzesień).