Projekt nowelizacji ustaw samorządowych zlikwiduje wątpliwości dotyczące tego, czy po połączeniu np. gmin nadal obowiązują ich akty prawa miejscowego.

Celem zmian w ustawie o samorządzie jest usprawnienie funkcjonowania i organizowania zadań, które gminy, powiaty i województwa świadczą na rzecz obywateli. Mając na uwadze, iż samorządy odpowiadają za większość usług publicznych w kraju, wszelkie zmiany, które zmierzają do polepszenia ich jakości, a tym samym warunków życia mieszkańców, należy ocenić jako wskazane. Co ważne, realizacja zadań samorządów wymaga elastyczności, z zachowaniem gwarancji działania zgodnego z interesem obywateli oraz bezpieczeństwem powierzonych środków finansowych.

Po analizie proponowanych rozwiązań prawnych wątpliwości budzi instytucja pełnomocnika ds. utworzenia gminy, przewidzianego w art. 4e ustawy o samorządzie gmin nym (u.s.g.). Mając na uwadze zakres zadań pełnomocnika (decyzja o likwidacji jednostek organizacyjnych łączących się gmin, zapewnienie ich prawidłowej gospodarki finansowej), dla zapewnienia transparentności takich działań winny one leżeć po stronie organu kolegialnego.

Projekt poprawia błędy, które wyniknęły w trakcie stosowania obecnych przepisów 

Wysoko ocenić należy natomiast intencję wprowadzenia przepisu (art. 4g u.s.g.) wypełniającego obecną lukę prawną w zakresie prawnego następstwa nowej jednostki po połączeniu. Chodzi o zobowiązania, trwające postępowania sądowe oraz administracyjne, zawarte umowy i porozumienia oraz przejęcie mienia łączących się jednostek. To ważne rozwiązanie ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa prawnego mieszkańców. Stanowi ono istotną gwarancję budowania zaufania obywateli.

Konieczne jest również wprowadzenie proponowanego w projekcie rozwiązania, którego brak powodował wątpliwości i niepewność prawną. Zgodnie z nim na terenach gminy albo powiatu powstałych w wyniku połączenia obowiązują nadal akty prawa miejscowego (w tym także miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego), do czasu ich ewentualnej zmiany. Należy wskazać, iż skoro ustawodawca zdecydował wcześniej o możliwości łączenia się gmin oraz powiatów, winien już uprzednio zapewnić płynność takich połączeń. Utrzymywanie nadal rozwiązań według których z dniem utworzenia nowej jednostki przestawałyby istnieć jednostki pomocnicze oraz organizacyjne jak szkoły czy placówki pomocy społecznej, byłoby dalece niewłaściwe i w praktyce mocno osłabiające realizację przewidzianych przez ustawodawcę instytucji. Naruszają one zaufanie obywateli do państwa i stanowionego prawa. Zmiany ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa są analogiczne do wyżej wskazanych. Trzeba je więc ocenić tak samo.

Projekt nowelizacji dotyka również ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jako właściwe i od dawna oczekiwane należy ocenić zmiany umożliwiające przedsiębiorcy posiadającemu zezwolenie na sprzedaż alkoholu naprawienie błędu polegającego na nieuiszczeniu w terminie urzędowej opłaty okresowej. Prowadzi on do natychmiastowego wygaśnięcia zezwolenia. Rozwiązanie takie jest niewspółmierne do naruszenia. Dlatego właściwe byłoby wprowadzenie, czyli możliwości uregulowania opłaty w 30-dniowym terminie dodatkowym, wraz z dodatkową opłatą.