Strategie zmian na niemieckim rynku pracy

Aktualnie dyskusja ta dotyczy w mniejszym stopniu kosztów związanych z zatrudnieniem w formie wynagrodzeń – w ostatnich latach wynagrodzenia rzeczywiste (tj. wynagrodzenia netto skorygowane o inflację) spadały lub przynajmniej nie rosły w istotny sposób. Dyskusji podlegają natomiast dodatkowe koszty płac, w szczególności składki na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z regulacjami obowiązującymi niegdyś w tym zakresie w Niemczech pracodawcy i pracownicy płacili je po połowie. Istnieją różnorodne strategie ograniczania kosztów zatrudnienia, związane ze składkami płaconymi przez pracodawców, na przykład już teraz stawki składek na ubezpieczenie zdrowotne dla pracownika są wyższe niż dla pracodawcy (odpowiednio 8,2% i 7,3% wynagrodzenia brutto).

Druga strategia to ograniczenie świadczeń z ubezpieczeń zdrowotnych. Bardziej radykalne koncepcje przewidują zmniejszenie składki pracodawców do 6,5% wynagrodzenia brutto, przy czym należy podkreślić, że na wysokość składki nie miałyby wpływu zmiany kosztów systemu zdrowotnego, oraz odłączenie składek pracowników od wynagrodzenia, co oznaczałoby, że wyższe koszty systemu zdrowotnego ponosiliby tylko pracownicy.

Regulacja minimalnego wynagrodzenia jest w Niemczech także bardzo dyskusyjną kwestią. Do chwili obecnej ustawowe minimalne wynagrodzenia obowiązują tylko w niektórych branżach na przykład w budownictwie, usługach sprzątania budynków, usług pocztowych, agencjach ochrony, służbach pielęgniarskich.

W Niemczech istnieje system układów zbiorowych, które – zawierane między organizacjami pracodawców i związków zawodowych, regulują minimalne warunki pracy i wynagrodzenia w odpowiednich branżach. Zwykle takie układy zbiorowe zobowiązują tylko tych pracodawców i pracowników, którzy są członkami odpowiednich organizacji. Regulacja minimalnego wynagrodzenia w Niemczech, zawarta w ustawie o minimalnych warunkach pracy dla pracowników delegowanych do pracy w Niemczech oraz pracowników zatrudnionych w Niemczech (AEntG ustawa o oddelegowaniu), funkcjonuje w ten sposób, że federalny minister pracy na wniosek wszystkich stron układu zbiorowego uznaje taki układ zbiorowy za ogólnie obowiązujący, co oznacza, że ma on zastosowanie także w przypadku pracodawców i pracowników, nie będących członkami organizacji, które zawarły ten układ zbiorowy.

Istotnym problemem w Niemczech jest także zwiększająca się liczba pracowników, niebędących płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne. Jedną z przyczyn takiego trendu jest powiększanie się sektora niskich płac – czyli fakt, że jest coraz więcej pracowników, zarabiających tak mało, że są zwolnieni od składek na ubezpieczenie społeczne. Inną przyczyną jest nielegalne zatrudnienie i formy pośredniego zatrudnienia z wykorzystaniem przedsiębiorstw zagranicznych. Pozytywnym efektem otwarcia niemieckiego rynku pracy może być przekształcenie nielegalnych lub pośrednich stosunków pracy w takie, z których będą płacone normalne składki w Niemczech. Drugim rezultatem otwarcia rynku pracy może być zwiększenie ilości branż, w których będą obowiązywały wynagrodzenia minimalne.