Najemca odpracuje zaległości czynszowe na rzecz gminy

Kilku mieszkańców zalega z czynszem za mieszkanie w budynku należącym do samorządu. Czy wójt może się zgodzić na odpracowanie tych należności?

Tak. Zaległości czynszowe lokatorów na rzecz jednostek samorządu terytorialnego z tytułu najmu lokali stanowią istotną część samorządowych wierzytelności. Te sięgają nieraz nawet setek milionów złotych. Wobec trudności z egzekucją tych roszczeń gminy borykają się z powyższym problemem, mimo iż dysponują one środkiem, dzięki któremu mogą zarówno uzyskać realną korzyść majątkową w nieodległym czasie, jak i poprawić sytuację pozostających w trudnej sytuacji życiowej mieszkańców.

Pomocne są przepisy kodeksu cywilnego, które umożliwiają określenie czynszu najmu za pomocą świadczeń innych niż pieniądz (art. 659 par. 2 kodeksu cywilnego). Może to być w szczególności świadczenie przez najemców na rzecz gminy określonych usług, w tym m.in. czynności porządkowych lub remontowych. Mimo iż pierwotne umowy najmu opiewały na określoną kwotę pieniężną, nie ma żadnych przeszkód, by strony zgodnie umówiły się, aby w miejsce zapłaty czynszu wyrażonego w pieniądzu najemca spełnił świadczenie o innej treści, ale o równoważnym skutku (np. wykonał określone prace).

Możliwość taką zapewnia art. 453 k.c, a owo odpracowanie czynszu ma ten skutek, iż zobowiązanie do zapłaty zaległości trzeba uznać za wykonane. Gmina z kolei uzyskuje dzięki temu realne świadczenie posiadające ekonomiczną wartość zamiast często niejednokrotnie tylko księgowej wierzytelności, której egzekucja i tak mogłaby okazać się niecelowa. Warto jednak pamiętać, by porozumienia, w których uregulowana zostaje zamiana obowiązku zapłaty czynszu w kwocie pieniężnej na świadczenie przez najemcę usług lub pracy, zostały sporządzone w formie pisemnej, jak również by wartość spełnionego świadczenia zastępczego odpowiadała wartości pierwotnego zobowiązania czynszowego. Uchroni to urzędników przed ewentualnymi zarzutami dotyczącymi naruszenia dyscypliny finansów publicznych.